Loud - Juridisch Advies & Mediation
25-03-2026 | Algemeen
Lees meer
Mag een studiekostenbeding nog overeen worden gekomen tussen werkgever en werknemer? Het korte antwoord daarop is: ja, maar door ontwikkeling in rechtelijke uitspraken, kan het goed zijn dat het beding nietig (en daardoor ongeldig) is. Deze vraag speelde in een recente zaak waarbij een doktersassistente in opleiding stelde dat de werkgever de opleidingskosten moest terugbetalen én een vergoeding moest geven voor voorbereidingstijd van de lessen. We bespreken het studiekostenbeding aan de hand van deze uitspraak.
In 2022 trad de werknemer met een arbeidsovereenkomst van één jaar in dienst bij een huisartsenpraktijk in de functie van doktersassistente in opleiding. Naast de arbeidsovereenkomst sluiten partijen een studieovereenkomst, waarin wordt afgesproken dat de werkgever de werknemer voor 100% tegemoet komt in de studiekosten. Daarbij spreken ze een terugbetalingsregeling af voor deze tegemoetkoming. De werknemer start de opleiding en volgt naast de opleiding ook nog een coaching traject, welke ook door de werkgever is bekostigd.
Vlak vóór het einde van de arbeidsovereenkomst van bepaalde tijd, laat de werkgever weten dat ze de arbeidsovereenkomst niet willen verlengen. Bij de eindafrekening verrekent de werkgever de kosten van de opleiding (€ 558,95 netto) én de kosten voor het coaching traject (€ 1.452,00 netto). Daarnaast vorderde de werknemer kosten voor de tijd die zij thuis besteed zou hebben aan de voorbereiding van de lessen.
De werknemer stapt naar de kantonrechter en vordert de kosten voor de opleiding en het coaching traject terug. Daarnaast vordert de werknemer een vergoeding voor de tijd die zij thuis heeft besteed aan voorbereiding van de gevolgde lessen. Volgens de werknemer zijn dit kosten die voor rekening van de werkgever dienen te komen.
De Nederlandse wet bepaalt dat een werkgever de werknemer in staat moet stellen scholing te volgen die noodzakelijk is voor de functie die de werknemer uitoefent. Vervolgens zegt de wet dat als er bijvoorbeeld Nederlandse wetgeving of een collectieve arbeidsovereenkomst is die verplicht scholing te verstrekken voor de uitvoering van de functie van de werknemer, dan moet de werkgever de scholing kosteloos aanbieden én wordt de studietijd gezien als arbeidstijd. Is sprake van zo’n door de wet of collectieve arbeidsovereenkomst verplichte scholing? Dan is een studiekostenbeding die op de betreffende scholing ziet nietig.
De vraag is daarom of er bijvoorbeeld een Nederlandse wet bepaalt dat scholing verplicht is. In 2025 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat wanneer sprake is van scholing die noodzakelijk is voor de uitvoering van de functie van de werknemer, dit een wettelijke verplichting is tot het aanbieden van scholing.
In de onderliggende uitspraak, bekijkt de kantonrechter daarom of de gevolgde opleiding tot doktersassistente en het coaching traject noodzakelijk was voor de uitvoering van de functie van de werknemer. Volgens de kantonrechter was dat zo, omdat uit stukken en verklaringen blijkt dat de werkgever de opleiding aan het begin van de arbeidsovereenkomst heeft vereist. Dit geld ook voor het coaching traject. Uiteindelijk oordeelt de kantonrechter dat nu de scholing noodzakelijk is, de werkgever de scholing kosteloos had moeten aanbieden en het studiekostenbeding nietig was. De werkgever moest de studiekosten daarom terugbetalen aan de werknemer.
Daarnaast is de kantonrechter het met de werknemer eens. Scholing is een ruim begrip, waardoor ook de voorbereiding van lessen en het doen van zelfstudie hieronder valt. Dit zou dus ook betaald dienen te worden door werkgever én onder arbeidstijd mogen plaatsvinden. Toch wijst de kantonrechter de vordering van de werknemer af wat betreft de voorbereidingskosten. De werknemer had namelijk onvoldoende bewezen dat ze daadwerkelijk de aangegeven tijd aan voorbereiding had besteed. Daarnaast had de werknemer dit eerder aan de werkgever moeten aankondigen.
Of scholing noodzakelijk is, kan bijvoorbeeld beoordeeld worden met ‘need to have’ en ‘nice to have’. Bij een werknemer die niet goed Engels spreekt, maar wel veel contact heeft met Engelse klanten, kan het noodzakelijk zijn om een Engelse cursus aan te bieden. Het is dan een ‘need to have’. Bij een werknemer die echter helemaal geen contact heeft met Engelse klanten, is een Engelse cursus ‘nice to have’, maar niet noodzakelijk.
Een studiekostenbeding mag niet meer als de gevolgde opleiding noodzakelijk is geweest voor de uitvoering van de functie van de werknemer. Dan moet de werkgever zelfs de opleiding kosteloos aanbieden en mag de opleiding gevolgd worden tijdens arbeidstijd.
Is geen sprake van noodzakelijke scholing? Dan kan een studiekostenbeding overeengekomen worden zonder dat deze nietig is. Let echter wel op, want wil een studiekostenbeding geldig zijn, dan dient deze ook te voldoen aan enkele voorwaarden. We kunnen je hier meer informatie over geven. Neem vooral contact met ons op.
Heb jij vragen over de noodzakelijkheid van een opleiding of een studiekostenbeding? Laat het ons vooral weten.
Bronnen:
Rb. Limburg 21 januari 2026, ECLI:NL:RBLIM:2026:261.
HR 26 september 2025, ECLI:NL:HR:2025:1386.
Algemeen
